تغذيه در بيماران سيروز کبدي
تغذيه در بيماران سيروز کبدي
بيماريهاي مزمن کبدي ناراحتی های کبدی هستند که معمولا" بيش از 6 ماه طول مي کشد و باعث تخريب بافت طبيعي کبدي مي شوند . بافت کبد پس از تخريب ، دوباره سازي مي کند ولي بدليل تخريب چارچوب اوليه اين بار دوباره سازي کبدي نامنظم مي باشد وساختمان اصلي و اوليه کبد باز سازي نمي شود و موجب ايجاد عوارض از قبيل افزايش فشار خون وريد پورت و ايجاد آسيت شکمي – تورم پاها وايجاد واريس در مري و خونريزي خواهد شد. علاوه بر تخريب چارچوپ کبد، سلولهاي کبدي که کوچکترين واحد از کارخانه بزرگ کبد انسان مي باشند تعدادشان کم مي شود و باعث اختلالات متابوليک و تغديه اي مي شود . بهمين دليل در مراحل پيشرفته بيماري توصيه هاي غذائي خاصي براي اين بيماران وجود دارد که در سوالات زير بررسی شده است :
سوال1 . آيا تمام بيماران با سيروز کبدي بايد توصيه هاي خاص غذائي را رعايت نمايند؟
خير بيماراني که بيماري آنها پيشرفته نيست مثلا" آسيت شديدي ندارند يا دچار آنسفالوپاتي کبدي نشده اند ( گيجي – منگي – فراموشي – بيهوشي شدن ) بايد غذاهاي عادی مصرف نمايند البته بعضي بيماران در مراحل اوليه بيماري ممکن است به پروتئين هاي حيواني حساس باشند و دچار ناراحتي شوند که دراين موارد توصيه مي شود بيشتر به پروتئين هاي گياهي روي آورند . قابل ذکر است که پروتئين هاي موجود در سبزيجات وگياهان بهتراز پروتئين گوشت دراين بيماران تحمل مي شود .
البته اگر بيماران دچار گيجي ، منگي ، فراموشي ، بيهوشي ، تورم پاها يا شکم شوند بايد توصيه هاي غذائي خاصي را رعايت نمايند. در واقع کبد در بيمار سيروز نمي تواند غذاهاي را به خوبي تغيير دهد تا مورد استفاده بدن قرار گيرند بهمين دليل علائم و ناراحتيهاي بيمارتشديد مي شود.
|
توجه داشته باشيد چنانچه پزشک تشخيص سيروز کبدي را براي شما داده است و يا علائم زيادي نداريد تنها بايستي غذاي سالم مصرف نمائيد و احتياجي به محدود کردن غذاي خود نداريد چون محدوديت بی مورد غذا باعث سوء تغذيه و بدتر شدن وضعيت شما خواهد شد. |
سوال2 . دربيماران سيروزي که دچار علائم مي شوند چه کاربايد کرد؟
بستگي به علائمي که دارند بايد تصميم گيري کرد
الف- چنانچه بيمار دچار گيجي و منگي و خواب آلودگي مي شود بايد به پروتئين موجود در غذاي وي دقت کنيم دراين طور موارد دو کار مي توان کرد :
– قطع کامل پروتئين
-تغيير به پروتئين گياهي و شير
البته بايد در نظر داشت که ميزان پروتئين موجود در گياهان و شير خيلي کمتر ازميزان پروتئين موجود در گوشت است بنابراين ميزان بيشتري از اين مواد بايد استفاده شود تا جبران کمبود پروتئين بيمار شود.
سوال3 . آيا احتياجي به محدويت چربي در غذا مي باشد ؟
در بعضي موارد بلي – در کسانيکه دچار زردي شديد و خارش مي باشند، بدليل اختلالات مجاري صفراوي اسيدهاي صفراوي موجود در روده کم است و اين افراد در جذب چربي ويتامينهاي محلول در چربي اختلال دارند. دراين بيماران بايستي براي مصرف چربي محدوديت ايجاد کرد و جبران کمبود ويتامينهاي محلول در چربي شامل ويتامين آ (A) – ايی (E) – کا (K) و بخصوص ويتامين دی(D)ضروري است.
البته بايستي از مصرف بي مورد قرص ها و شربت هاي ويتامينه خوداري شود
سوال4 . مصرف روي (Zinc) به چه صورت خواهد بود ؟
بخصوص دربيماران الکلي و سيروزکبدي کمبود روي مشکل ساز خواهد بود و البته به طور کلي در بيماران سيروزي کمبود روي وجود دارد و بنابراين ترجيحا" بايستي کمبود روي دراين بيماري بر طرف شود.
سوال5 . مصرف نمک به چه صورت خواهد بود ؟
علاوه بر نحوه مصرف پروتئين، چربي و ويتامين ها مصرف نمک احتياج به دقت بيشتري دارد . در بيماراني که به هر صورت دچار تورم مي شوند ( به صورت تورم پاها يا شکم ) بايستي مصرف نمک طعام محدود شود . چنانچه شما به غذاي مصرفي نان نمک طعام ( بر سر سفره) اضافه نکنيد حدود 4 گرم نمک طعام در 24 ساعت وارد بدن شما خواهد شد و اگر تمام غذاهاي خود را بدون نمک آماده ومصرف کنيد حدود 2 گرم نمک طعام وارد بدن شما خواهد شد .
توصيه هاي کلي غذايي براي بيماران با سيروز پيشرفته :
محدود کردن گوشت قرمز به کمتراز 60-40 گرم در روز و درصورتيکه بيمار اين مقدار را هم نتواند تحمل کند تبديل کردن آن به گوشت مرغ يا ماهي و پروتئين هاي گياهي مانند سويا و يا پروتئين شيريا ماست .
مصرف روزانه يک ليوان شيريا يک کاسه ماست بلامانع است
- مصرف چربي درحد معمول بلامانع است تنها در مواردي که بيمار دچار سوء جذب بدليل کلستاز و زردي شديد مي باشد بايستي مصرف چربي ها محدود شود .
- مصرف نان هاي شور(مانند نان بازاري و ...) ،بيسکويت ها و انواع ترشي ها بدليل داشتن نمک زياد براي شما توصيه نمي شود . به اين منظور مي توانيد از ليموي تازه بدون نمک استفاده کنيد.
- مصرف سبزيجات و ميوه ها عمدتا" بدون مشکل است و ميتوانيد استفاده کنيد
- مصرف برنج – ماکاروني – سيب زميني در کسانيکه دچار قند خون بالا نيستند بلامانع است . البته ترجيحا" بهتر است از مصرف شيريني جات به ميزان زياد پرهيز کرد.
- نوشيدن مايعات ( آّب ميوه- آب- چاي و ... ) در حد رفع تشنگي توصيه مي شود و بيش از آن مي توانند باعث افزايش آب بدن و تورم شما شود.
- مصرف ويتامين ها و املاح در حد نياز و توسط پزشک براي شما تجويزخواهد شد .